อัตราดอกเบี้ยฐานคืออัตราดอกเบี้ยอ้างอิงที่ธนาคารกลางกำหนดไว้เป็นจุดเริ่มต้นสำหรับการกู้ยืมและการออมทั่วทั้งระบบเศรษฐกิจ ผู้ให้กู้กำหนดราคาผลิตภัณฑ์ของตนโดยอิงจากอัตรานี้ จึงมีผลต่อราคาของเงินทั้งระบบ
ธนาคารพาณิชย์ใช้อัตราดอกเบี้ยฐานเพื่อช่วยกำหนดอัตราดอกเบี้ยของสินเชื่อ สินเชื่อที่อยู่อาศัย บัตรเครดิต และผลิตภัณฑ์เงินออม เมื่อธนาคารกลางปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยฐาน ต้นทุนการกู้ยืมมักจะสูงขึ้น เมื่อปรับลดอัตราดอกเบี้ยฐาน ต้นทุนการกู้ยืมมักจะผ่อนคลายลง จากนั้นอัตรานี้จะส่งผ่านไปยังการใช้จ่ายของผู้บริโภค การลงทุนของภาคธุรกิจ เงินเฟ้อ มูลค่าสกุลเงิน และอัตราผลตอบแทนพันธบัตร
อัตราดอกเบี้ยฐานไม่ใช่อัตราที่ผู้กู้จ่ายจริง ผู้ให้กู้จะบวกส่วนเพิ่มเข้าไป ดังนั้นสินเชื่อที่กำหนดราคาแบบ 'อัตราดอกเบี้ยฐานบวก 2%' จึงมีต้นทุนสูงกว่าอัตราดอกเบี้ยฐานเพียงอย่างเดียว แต่ละประเทศเรียกอัตราดอกเบี้ยฐานต่างกัน: ธนาคารกลางอังกฤษเรียกว่า Bank Rate ส่วนชื่อเทียบเท่าในสหรัฐคือ federal funds rate
ธนาคารกลางแห่งหนึ่งปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยฐานจาก 4.50% เป็น 4.75%
ธนาคารต่าง ๆ อาจปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยเงินกู้และสินเชื่อที่อยู่อาศัยตาม เพราะต้นทุนเงินทุนของตนเองสูงขึ้นแล้ว
นักเทรดอาจมองว่าการปรับขึ้นนี้เป็นปัจจัยหนุนต่อสกุลเงินท้องถิ่น เนื่องจากอัตราดอกเบี้ยที่สูงขึ้นอาจทำให้สกุลเงินนั้นน่าถือครองมากขึ้น