TMGMni boshqalardan ajratib turadigan jihatlarni bilib oling — bizning global mavjudligimiz, tartibga solishdagi mustahkamligimiz va savdoda innovatsiyalarga sodiqligimiz.
Taqchillik — muayyan davrda xarajatlar tushumlardan oshib ketishi natijasida yuzaga keladigan kamomad. Masalan, xarajatlar daromaddan yoki import eksportdan ko‘p bo‘lishi mumkin. Taqchillikka yo‘l qo‘ygan subyekt bu farqni qarz olish, zaxiralardan foydalanish yoki tashqi yordam hisobidan qoplashi kerak.
Budjet taqchilligi hukumat, biznes yoki uy xo‘jaligi muayyan davrda topganidan ko‘proq mablag‘ sarflaganda yuzaga keladi. Savdo taqchilligi mamlakat eksport qilganidan ko‘proq tovar va xizmatlarni import qilganda yuz beradi. Har ikkala turdagi taqchillik ham qarz olish ehtiyojini va u bilan bog‘liq foiz xarajatlarini oshiradi.
Taqchillik qarz bilan bir xil emas. Taqchillik — bir davr uchun yuzaga kelgan kamomad; qarz esa avvalgi barcha qarz mablag‘lari bo‘yicha to‘lanishi lozim bo‘lgan jami summa. Shu sababli takroriy taqchilliklar vaqt o‘tishi bilan qarzni ko‘paytiradi. Taqchillikning aksi — tushumlar xarajatlardan oshadigan profitsit.
Defitsit (Deficit) misoli
Davlat bir yil davomida soliq tushumlaridan 900 milliard AQSh dollari yig‘adi. Shu yilning o‘zida davlat xizmatlari, infratuzilma va qarz foizlariga 1 trillion AQSh dollari sarflaydi.
Yil yakunidagi budjet taqchilligi:
1 trillion AQSh dollari - 900 milliard AQSh dollari = 100 milliard AQSh dollari
100 milliard AQSh dollari — faqat shu yilga tegishli taqchillik. Davlat uni odatda davlat obligatsiyalarini chiqarish orqali qarz olish hisobidan qoplashi mumkin.