Cổ phiếu công nghệ Mỹ trải qua ngày Thứ Năm đen tối, 1 nghìn tỷ USD vốn hóa bốc hơi chỉ sau một đêm! Jensen Huang rời top 10 người giàu nhất khi thị trường định giá lại chi phí chính trị của AI

Ngày 5/11, cả ba chỉ số chứng khoán chủ chốt của Mỹ đều giảm mạnh. Dow Jones giảm 3,44%, S&P 500 mất 4,36% và Nasdaq giảm 5,52%. Áp lực bán mạnh nhất tập trung vào nhóm công nghệ: Chỉ số Bán dẫn Philadelphia đóng cửa giảm 12,25%, SanDisk lao dốc hơn 22%, AMD, Micron và Western Digital giảm hơn 17%, SK Hynix mất hơn 13%, Broadcom giảm hơn 10% và Nvidia mất 9,26%.

Tác nhân trực tiếp là “làn sóng xanh” trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Đảng Dân chủ giành lại quyền kiểm soát cả Hạ viện lẫn Thượng viện, đồng thời đạt bước đột phá tại những địa bàn xây dựng trung tâm dữ liệu lớn, trong đó có Texas và Georgia. Thị trường lo ngại Đảng Dân chủ sẽ áp đặt các điều kiện nghiêm ngặt hơn đối với việc mở rộng hạ tầng AI trên thực tế, từ phê duyệt môi trường, đấu nối điện, cấp phép sử dụng đất cho đến tạm thời đình chỉ xây dựng. UBS ước tính khoảng 30% công suất trung tâm dữ liệu dự kiến bổ sung tại Mỹ có thể bị ảnh hưởng.

Điều này đánh dấu sự thay đổi trong cơ sở định giá. Trước đây, thị trường định giá AI dựa trên giả định rằng nhu cầu là vô hạn và nguồn cung sẽ bắt kịp, về thực chất không tính đến yếu tố chính trị. Sau ngày 5/11, yếu tố chính trị không còn có thể được coi là bằng không.

Mô hình kinh doanh của ai phụ thuộc nhiều nhất vào sự chấp thuận của cơ quan quản lý?

Nvidia đóng cửa giảm 9,26%, mất 447 tỷ USD vốn hóa thị trường chỉ trong một ngày. Cổ phiếu này đã giảm 24,1% so với mức đóng cửa cao kỷ lục ngày 6/10, chính thức bước vào thị trường giá xuống theo tiêu chí kỹ thuật. Tài sản ròng của Jensen Huang giảm 15,1 tỷ USD xuống còn 150,9 tỷ USD, khiến ông tụt từ vị trí thứ chín xuống thứ mười ba trong Chỉ số Tỷ phú Bloomberg.

Thiệt hại của Musk còn lớn hơn. Tesla đóng cửa giảm 10,77% và SpaceX giảm 9,05%, khiến tài sản của ông giảm khoảng 79,7 tỷ USD chỉ trong một ngày, xuống còn 785 tỷ USD. Rủi ro cụ thể mà Musk đối mặt tập trung tại Texas: thống đốc đắc cử thuộc Đảng Dân chủ đã đe dọa đình chỉ xây dựng các trung tâm dữ liệu mới, trong khi kế hoạch hạ tầng AI của cả SpaceX lẫn Tesla đều gắn chặt với môi trường cấp phép của bang này.

Tình cảnh của Ellison mang tính cơ cấu rõ nét hơn. Cổ phiếu Oracle đã giảm 39% từ đầu năm đến nay và giảm hơn 53% so với đỉnh tháng 11/2025. Trong một năm qua, tài sản của Ellison giảm 159 tỷ USD, khiến tài sản ròng của ông gần như giảm một nửa, còn 164 tỷ USD. Chỉ riêng ngày 5/11, ông mất thêm 13,2 tỷ USD. Một trong những mảng kinh doanh cốt lõi của Oracle là bán năng lực tính toán thông qua dịch vụ đám mây, đồng nghĩa tiến độ phê duyệt trung tâm dữ liệu quyết định trực tiếp tốc độ mở rộng năng lực này của công ty.

Nhìn tổng thể, cả ba có một đặc điểm chung rõ rệt: đế chế kinh doanh của họ gắn chặt với việc xây dựng trung tâm dữ liệu quy mô lớn để đáp ứng nhu cầu tính toán AI. Nvidia cung cấp chip, SpaceX tự xây dựng năng lực tính toán và Oracle bán năng lực tính toán. Khi môi trường cấp phép xây dựng chuyển từ một lộ trình mặc nhiên được coi là thông suốt sang việc phải chờ đợi ở mọi ngã rẽ, mẫu số trong công thức định giá của cả ba nhóm tài sản đều tăng lên.

Với quyền kiểm soát cả hai viện, Đảng Dân chủ có được quyền điều tra, giám sát phân bổ ngân sách và thẩm tra các quyết định bổ nhiệm. Tuy nhiên, họ không thể đơn giản thông qua một đạo luật cấm trung tâm dữ liệu. Phần lớn các dự luật thông thường vẫn cần 60 phiếu tại Thượng viện để vượt qua thủ tục cản trở thông qua luật, đồng thời vẫn có thể bị tổng thống phủ quyết. Dù vậy, các phiên điều trần và điều tra của ủy ban có thể tạo ra tình trạng bất định chính sách kéo dài, làm chậm quy trình phê duyệt và tăng chi phí tuân thủ. Với một tài sản có mức định giá phụ thuộc vào việc năng lực tính toán tăng gấp đôi trong ba đến năm năm tới, quá trình phê duyệt chậm hơn không nhất thiết phải trở thành một “lệnh cấm”. Chỉ riêng sự “trì hoãn” cũng đủ làm thay đổi kết quả tính toán dòng tiền chiết khấu.

Ở tầng sâu hơn, đợt bán tháo đã phơi bày một giả định nằm trong chiến lược đầu tư theo chủ đề AI trước ngày 5/11: năng lực tính toán có thể mở rộng vô hạn, chỉ bị giới hạn bởi nguồn cung chip và chi tiêu vốn. Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đã thay đổi giả định đó. Điện năng, đất đai, giấy phép môi trường và sự sẵn lòng ủng hộ của giới chức địa phương đã được bổ sung vào danh sách các yếu tố hạn chế việc mở rộng năng lực tính toán. Những rào cản này không thể được giải quyết ngay lập tức bằng chi tiêu vốn. Thời gian xử lý được tính bằng năm thay vì bằng quý.

Đòn bẩy và sự tập trung vị thế: Các yếu tố kỹ thuật khuếch đại đà giảm

Cả mức tăng giá trong chuỗi cung ứng phần cứng AI lẫn mức độ tập trung danh mục của các tổ chức đều đã lên mức cực đoan trong năm nay. Khi kỳ vọng đảo chiều, hoạt động bán cắt lỗ tự động, đóng các vị thế sử dụng đòn bẩy và bán ra của nhà đầu tư cá nhân có thể đồng loạt diễn ra trong thời gian ngắn, khuếch đại đà giảm. Michael Monaghan, nhà quản lý danh mục tại Founder ETFs, nhận định rằng các quỹ phòng hộ sử dụng đòn bẩy cao và áp dụng hạn mức rủi ro chặt chẽ hơn đã buộc phải nhanh chóng thoát vị thế khi giá cổ phiếu bắt đầu giảm, làm gia tăng biến động trong phiên.

CoreWeave là trường hợp đặc biệt đáng chú ý. Cổ phiếu công ty giảm khoảng 10% trong ngày hôm đó, trong khi chênh lệch phí hợp đồng hoán đổi rủi ro tín dụng kỳ hạn 5 năm tăng lên mức cao kỷ lục. Chênh lệch phí CDS nới rộng cho thấy thị trường tín dụng đã bắt đầu định giá lại rủi ro đối với các doanh nghiệp vận hành hạ tầng tính toán AI. Diễn biến này phát đi tín hiệu cùng chiều với đợt bán tháo cổ phiếu: nhà đầu tư ngày càng ít sẵn lòng để câu chuyện khan hiếm năng lực tính toán che lấp chi phí huy động vốn và chi phí liên quan đến quy định đang gia tăng.

Những diễn biến cần theo dõi tiếp theo

Một cột mốc quan trọng sẽ là báo cáo kết quả kinh doanh của Nvidia vào cuối tháng này. Monaghan kỳ vọng doanh thu Nvidia sẽ tăng thêm 70% trong năm tới và cho rằng hoạt động xây dựng trung tâm dữ liệu “nhiều khả năng sẽ tiếp tục”, qua đó duy trì nhu cầu chip ở mức cao. Sau đợt giảm mạnh của giá cổ phiếu, ông nhận thấy cơ hội mua vào. David Wagner của Aptus Capital Advisors đưa ra góc nhìn thận trọng hơn: hào kinh tế của Nvidia—bao gồm hiệu năng chip, hệ sinh thái phần mềm và khả năng giữ chân các nhà phát triển trong hệ sinh thái—vẫn rộng, nhưng mức định giá của công ty gắn chặt với chi tiêu cho hạ tầng AI, trong khi thị trường tin rằng tốc độ chi tiêu khổng lồ đó cuối cùng sẽ chậm lại.

Xu hướng AI dài hạn chưa bị phủ nhận. Điều đang được định giá lại là tốc độ và lộ trình mở rộng. Việc chuyển từ đèn xanh suốt chặng đường sang đèn đỏ tại một số giao lộ không có nghĩa giao thông dừng lại, nhưng đồng nghĩa thời gian đến đích sẽ dài hơn. Với những tài sản được định giá chủ yếu dựa trên dòng tiền tương lai, bản thân thời gian kéo dài hơn đã hàm ý mức định giá thấp hơn.

Về bản chất, đợt bán tháo ngày 5/11 đánh dấu lần đầu tiên thị trường đưa chi phí chính trị của hạ tầng AI vào mô hình định giá. Việc Huang rời khỏi nhóm mười người giàu nhất, Musk mất gần 80 tỷ USD và tài sản của Ellison gần như giảm một nửa trong một năm là hệ quả, không phải nguyên nhân. Nguyên nhân sâu xa là thị trường nhận ra rằng danh sách các nút thắt đối với việc mở rộng năng lực tính toán còn có lá phiếu, bên cạnh chip và điện năng.

Điều tiếp theo cần theo dõi là sự chậm trễ trong phê duyệt sẽ sớm tác động ra sao đến năng lực tính toán thực tế được đưa vào vận hành tại các trung tâm dữ liệu, và liệu kết quả kinh doanh của Nvidia có thể mang lại một điểm cân bằng mới được thị trường chấp nhận giữa lượng đơn hàng mạnh và lộ trình tăng trưởng tương lai kéo dài hơn hay không. Chừng nào chưa có trung tâm dữ liệu đầu tiên thực sự bị trì hoãn do vướng mắc phê duyệt, đà giảm hiện tại vẫn đang phản ánh một khả năng có thể xảy ra, chứ chưa phải một sự kiện đã xảy ra.